Esquire, кастрычнік 2008. Знойдзена ў блогу Алены Кузьміной.

КАРЭН, медсястра, СТАЖ ПРАЦЫ - 26 ГАДОЎ, прыняла ўдзел у 14 пакараннях у турме горада Джэксан, штат Джорджыя. [Пагадзілася даць інтэрв'ю на ўмовах ананімнасці].

ЯК ВЫ СЯБЕ АДЧУВАЕЦЕ ў камеры, дзе прыводзяцца ў выкананне прыгаворы?
Там, ведаеце, вельмі падобна на аперацыйную: паветра такое - з прахалодай. Прыстасаванні і прыналежнасці там даволі простыя: уласна, акрамя спецыяльнай койкі нічога і няма, толькі плексігласавае шкло, каб можна было назіраць, а за ім - лавы, як у царкве. Туды садзяць сведкаў, якія глядзяць на зняволенага на ложку.

ЯКАЯ ВАША РОЛЯ ПАДЧАС пакараньня?
Калі заключанага ўводзяць у камеру і прывязваюць да ложку, заходзім мы. Потым усё, як у шпіталі: робіш з ім тое ж самае, што і з звычайным пацыентам. Мы заўсёды з імі размаўлялі і падрабязна ім тлумачылі, што робім. Спачатку нзавязваем на яго руцэ жгут, потым апрацоўваем спіртам, потым устаўляем звычайны катэтар для нутравенных інфузіяў, па ім цячэ звычайны фізраствор. А потым сыходзім з аб'екта.

Аб чым вы думаеце У ТОЙ МОМАНТ, КАЛІ ШУКАЕЦЕ ВЕНУ смяротніка?
У гэты момант я думаю аб тым, што мне трэба зрабіць нутравенныя пераліванне. Звычайна мы падтрымліваем гутарку са зняволенымі. І яны з намі заўсёды вельмі мілыя. Часам нават кажуць што-небудзь накшталт: «А гэта зусім не так балюча, як я думаў». Так што яны, як звычайныя пацыенты. Нават калі забіваць каго-небудзь, хочаш, каб гэта была як мага больш хуткая і як мага менш балючая працэдура, хочаш аказаць чалавеку павагу.

НУ А ПОТЫМ, КАЛІ ВЫ УСЕ зрабілі хутка і бязбольна?
Мы потым сыходзім за адмысловую фіранку. Пасля гэтага, уласна, усё і пачынаецца - чытаюць прысуд, запускаюць сведак. Потым робяць ін'екцыю ... і ўсё - што твой чыноўнік, што турэмнае начальства, што сьведкі, што ахоўнік самы апошні - яны ўсё вельмі ціха сядзяць. Смерць прыходзіць хутка. Калі палічыць, ад пачатку ін'екцыі да канца - шэсць, сем, самае большае восем хвілін. Ну а потым ты накшталт як сыходзіш, і ўсё ... Асабліва нават не думаеш.

А аб чым размаўляе медперсанал ДА І ПАСЛЯ ін'екцыі?
Пакуль мы чакаем, мы наогул кажам пра што толькі можна - пра ўсё, але толькі не пра гэта. Мы імкнемся не засяроджвацца на тым, што адбудзецца. Ведаеце, мы можам нават абмяркоўваць, хто што з'еў на вячэру, або пра асноўную працу, з якой толькі што сышлі, або аб сям'і. Звычайныя такія размовы.

Ну а як жа Клятва Гіпакрата «не нашкадзі»? Атрымліваецца, вы не клапаціцеся пра сваіх пацыентаў.
Падчас пакарання я стаўлюся да іх як да людзей, якія смяротна хворыя. Калі іх асудзілі, ім вынеслі дыягназ - смяротная хвароба. Усе гэтыя апеляцыі, якія яны падаюць, - гэта такая хіміятэрапія, радыяцыя, тыпу таго. І калі апеляцыі не задаволілі, смяротная хвароба прыходзіць да свайго натуральнага канца. Таму я лічу, што яны, як і любой іншы пацыент, хочуць годна дайсці да гэтага канца. А годнасць, як мне здаецца, яны могуць сабе забяспечыць у тым выпадку, калі ім дапамагаюць спецыяльна навучаныя людзі.

ВАМ было бы цяжка, КАЛІ Б ВЫ НЕ проста ставілі катэтар, а націскалі б КНОПКІ і адпраўлялі ІМ у крывю атруту?
Я б не хацела рабіць самі ін'екцыі.

ЧАМУ?
Гэта, напэўна, даволі дзіўна, таму што, калі шчыра, асаблівай розніцы я не бачу... Я не супраць таго, каб ўстаўляць у вену іголку, таму што я гэта ўмею, я гэтаму вучылася. Але адказваць за перэдазіроўку - гэтага мне б не хацелася.

Такім чынам ПЭЎНЫЯ ЭТЫЧНЫЯ ПРАБЛЕМЫ ДЛЯ ВАС ўсё ж існуюць?
Так.

А ЯК, У ЯКІ МОМАНТ вы думаеце пра гэта?
Ведаеце, я веру ў смяротнае пакаранне, і я веру, што, калі нехта даходзіць да ін'екцыі, яны ж, ведаеце, ужо падалі ўсе свае апеляцыі - і іх адхілілі. Але я думаю, што саму ін'екцыю павінен рабіць хтосьці з турэмнай сістэмы.

Таму што ДАЦЬ каму б то ні БЫЛО перадазіроўкі, ГЭТА ДЛЯ ВАС ШТО?
Гэтага нельга рабіць свядома.

КАЛІ ХТО-НЕБУДЗЬ КАЖА ВАМ: Карэн, ТЫ ЯК Медсястра СТАЛА агентам ДЗЯРЖАВЫ. І ГЭТА дзяржава выкарыстоўвае ТВАЕ НАВЫКІ У СВАІХ МЭТАХ, для забойства. ШТО ВЫ на гэта адказваеце?
Наогул я гэтага не адчуваю. І я медсястра далёка не толькі ў турме для смяротнікаў. І нягледзячы на тое што, можа быць, пару разоў у год я працую на дзяржаву і дапамагаю ім прыводзіць у выкананне прыгаворы, я не адчуваю, што гэта прыніжае мяне як медсястру. І як чалавека. Проста хтосьці ж павінен гэта рабіць. Мне здаецца, што я фактычна закліканая гэта рабіць, таму што ў мяне ёсць усе неабходныя навыкі.

Разумею, гэта цяжкае пытаньне, АЛЕ Ці лічыце вы сябе катам?
Не. Не лічу. Я не ведаю нікога, каго лічыла б катам. Нават людзей, якія націскаюць кнопку, я катамі не лічу. Я так сабе гэта ўяўляю, што кат - гэта дзяржава. А мы проста ідзем па працэдуры.

Распавядзіце аб пакаранні, якія для вас былі сапраўды цяжкімі.
Быў адзін зняволены, які ўжо пасля здзяйснення злачынства звярнуўся ў хрысціянства і вельмі шмат пра гэта распавядаў. Але калі прыйшоў час яго пакарання смерцю і ён вымаўляў сваё апошняе слова, усё, пра што ён казаў, - гэта якія выдатныя людзі працуюць у турме, як яны яму дапамагалі ўсе гэтыя гады і ставіліся да яго як да чалавека. А потым сказаў, што, хаця ён ведае, што выратаваны і трапіць на нябёсы, Бог чакае, што ён панясе пакаранне за сваё злачынства... і чалавечае пакаранне за забойства, якое ён здзейсніў, - смерць. Так што ён прымае яго па добрай волі. Плакалі ўсе, нават усе афіцэры. Ведаеце, неяк асабліва не чакаеш, што гэтыя здаравенныя хлопцы заплачуць, асабліва па зняволеным. А тут - ва ўсіх вочы на мокрым месцы. І гэта было добра... таму што ён па добрай волі прыняў пакаранне... Такое не забываецца.

ВАС КАЛІ-НЕБУДЗЬ прыгнятаюць за ТОЕ, ШТО ВЫ ПРЫМАЕЦЕ УДЗЕЛ у смяротным пакаранні?
Мяне-та можна лічыць, што і не, калі параўнаць з іншымі людзьмі, з якімі я працавала... Некаторым дактарам наогул падкідвалі запіскі ў машыны, тэлефанавалі і называлі забойцамі. Вядома, усё зводзілася да такіх вось цыдулак, але ж ніколі не ведаеш, што ў гэтых людзей у галаве.

Мы гаворылі з пяццю вашымі былымі калегамі, лекарамі, якія ўдзельнічалі ў смяротным пакаранні. Ніхто з іх не пагадзіўся на ІНТЭРВІЮ, нават на ўмовах ананімнасьці. ВАС гэта здзіўляе?
Не вельмі. Як раз з-за нападак, якія многіх з іх пераследуюць. Я магу зразумець, чаго яны баяцца, - жахліва страціць сваю практыку, згубіць сваю кар'еру. Думаю, больш за ўсё яны баяцца рэакцыі сваіх пацыентаў.

А чаго баяліся БЫ ВЫ, КАЛІ Б назвалі б сваё ІМЯ І раскрылі АСОБУ?
Што людзі, з якімі я зараз працую - пацыенты, іх блізкія і ўсё такое, што хто-небудзь з іх мяне ўбачыць і вырашыць, што я забойца. Маўляў, «як я магу даверыць вам жыццё блізкага чалавека, калі вы займаецеся гэтым». У раёне, дзе я жыву, большасць людзей - яны з разуменнем, яны мяне падтрымліваюць. Але людзям, якія мяне не ведаюць, я аддаю перавагу нічога не распавядаць.


**
Кэрал ПІКЕТ (Carroll Pickett), святар-абаліцыяніст, 15 ГАДОЎ (1982-1997) быў капэланам у турме «Сцяна» ў штаце Тэхас, працаваў з 95 зняволенымі-смяротнікамі, АЎТАР КНІГІ «У ГЭТЫХ "СЬЦЕНАХ» (Within These Walls), якая асуджае смяротнае пакаранне.

Што прымусіла ВАС СТАЦЬ капэланам камеры смяротнікаў?
Я служыў у Тэхасе, у горадзе Хантсвілл. Аднойчы мне патэлефанаваў кіраўнік сістэмы мясцовых турмаў - ён быў вернікам маёй царквы - і папрасіў год у яго папрацаваць. Я пагадзіўся, і ён вызначыў мяне ў турэмны блок «Сцяны». Тады смяротныя пакаранні там яшчэ не выконваліся.

Як вы ставіліся да смяротнага пакараньня, ПЕРШ ЧЫМ СТАЛІ капэланам?
Я быў тыповым тэхасцам. Я вырас у Паўднёвым Тэхасе, дзе шэрыф быў каралём акругі, які не мог памыляцца. Смяротнае пакаранне ўспрымалася як помста, і я думаў, што так яно і мусіць быць. Так у нашых краях думала большасць. Дзікі Захад, можна сказаць.

ШТО ВЫ АДЧУЛІ, калі У 1982 ГОДЗЕ ДАВЕДАЛІСЯ, ШТО ў вашай турме адбудзецца смяротнае пакаранне?
Мы ўсе былі ў шоку. Гэта быў першы вопыт выкарыстання смяротнай ін'екцыі. У той час ніхто ў свеце яшчэ ні разу гэтага не спрабаваў, да таго ж ніхто з нас ніколі не бачыў пакарання. Мы ўсе чакалі гэтага з вельмі-вельмі вялікай трывогай.

ЯК ВЫ спраўляліся са сваёй часткай ПРАЦЫ?
Я ўспрымаў гэта не як працу, а як служэнне. У нашым блоку быў турэмны шпіталь, і там, на трэцім паверсе - мы называлі яго "калідорам сьмерці", - ўтрымліваліся людзі, якія паміралі ад раку, СНІДу і гэтак далей. Я наведваў іх, быў побач з імі, калі яны паміралі. Гэта было маім служэннем. Калі пачаліся пакаранні, я паставіўся да гэтага як да служэння чалавеку, які памірае. Мне было неабходна адхіліцца ад думкі аб тым, што смяротная ін'екцыя - гэта не зусім тое ж самае, што любая іншая смерць.

Апішыце усю паслядоўнасць дзеянняў з таго моманту, калі прысуджанага прыводзяць у пакой выканання смяротнага прысуду, І ДА канчатковага завяршэння працэдураў.
Я разам з двума наглядчыкамі чакаў у пакоі для выкананне смяротнага прысуду. Канвой з каманды "калідора сьмерці" прыводзіў туды зняволенага. Яны здымалі з яго кайданкі і кайданы, а затым нашы наглядчыкі распраналі яго і праводзілі поўны ператрус (уключаючы ператрус ўсіх паражнінаў), каб пераканацца, што ў яго няма зброі. Затым яго адводзілі ў камеру. Пасля гэтага прыходзіў начальнік турмы і прадстаўляўся яму. Потым ён прадстаўляў мяне і раіў зняволенаму пагаварыць са мной. Гэта павінна было трохі зняць напружанне - так зняволены мог мець магчымасць сустрэцца хоць з адным чалавекам, які не быў апрануты ў шэрае (колер формы наглядчыкаў. - заўвага Esquire).

Спачатку я праглядаў яго паперы, каб высветліць, што ён хацеў зрабіць са сваімі грашыма і целам, а затым пераходзіў да яго спісу наведвальнікаў. Усё, што адбывалася пасьля гэтага, тычылася толькі нас дваіх. Мы сспрабавалі выканаць усё, што хацеў асуджаны, калі гэта было ў межах разумнага. Каля шасці ён прымаў душ і еў сваю апошнюю трапезу. Некаторыя елі, а некаторыя не. Ёсць такая кніга - "Тайная вячэра: Знакамітыя апошнія трапезы" калідора сьмерці", - у якой нібыта пералічваецца усё тое, што яны там елі, але гэта не зусім дакладна. Там апісана, што яны заказвалі, але некаторыя з іх елі, а некаторыя - не маглi.

Апоўначы прыходзіла каманда, якая павінна была прывязаць яго да ложка. Пасля таго як мы атрымлівалі афіцыйнае распараджэнне, уваходзіў начальнік турмы, і я казаў: «Час ісці». Яны адчынялі вялікія цяжкія жалезныя дзверы, і зняволены з наглядчыкам ішлі на два ці тры крокі наперадзе мяне ў пакой пакарання. Яны прывязвалі яго дзевяццю рамянямі. Пасля гэтага ўваходзіў начальнік турмы і пытаўся, не цісне яму дзе-небудзь, не баліць ці чаго. Часам ім не падабалася, што скамячылі кашулю або штаны, або нешта яшчэ. Тады наглядчыкі ўсе папраўлялі, а потым сыходзілі.

Потым і начальнік турмы выходзіў, і тады ў нас было трохі часу, каля хвіліны, калі мы заставаліся сам-насам. Для зьняволенага гэта была апошняя магчымасць нешта мне сказаць. Пасля гэтага вяртаўся начальнік, які прыводзіў наведвальнікаў (членаў сям'і. - Esquire). Калі ўсе ўваходзілі, раздаваўся гэты гучны, цяжкі гук дзвераў - яго я ніколі не забуду. Яны вельмі гучна грукаталі. Начальнік турмы пытаў асуджанага, ці ёсць у яго ўжо апошнія словы. Звычайна мы загадзя рэпетавалі іх. У дзевяці выпадках з дзесяці я казаў яму, што калі яго апошняе слова будзе не занадта доўгім, хутчэй за ўсё, яно будзе дакладна перададзенае. Але карэспандэнтам цяжка там знаходзіцца. Некаторыя гублялі прытомнасць, некаторым рабілася дрэнна, - але з-за такіх рэчаў працэс не перарываюць.

Калі зняволены заканчваў казаць, я падаваў сігнал начальніку турмы, ці сам зняволены паварочваў галаву і закрываў вочы. Начальнік турмы здымаў акуляры - гэта быў сыгнал, - і людзі, якія знаходзіліся ў пакоі, з якой да асуджанага былі працягнуты трубкі, пускалі ціапентатол натрыю. Зняволены засынаў, звычайна на гэта патрабавалася секундаў сем-дванаццаць. Гэта настолькі моцны прэпарат, што ў большасці выпадкаў пасля гэтага я ўжо не мог прамацаць пульс. Тым не менш пасля гэтага яны ўводзілі яшчэ два прэпараты. Гэта працягвалася каля шасці хвілін. Пасля гэтага ўваходзіў лекар, праводзіў кароткі агляд і канстатаваў час смерці. Я заставаўся з ім да таго часу, пакуль яго цела не забірала пахавальнае бюро. А потым я гаварыў з яго сям'ёй, калі яны мелі такое жаданне.

Якімі былі самыя распаўсюджаныя СТРАХІ ЛЮДЗЕЙ, ЯКІЯ чакаюць сваёй СМЕРЦІ?
Часцей за ўсё яны баяліся, што будзе балюча. Балюча - калі гэта можна так назваць - быў толькі ў момант увядзення іголкі. Акрамя таго, я вымушаны быў развейваць некаторыя міфы. Напрыклад, яны чулі, што ў Тэхасе ёсць машына, якая часам не працуе; яны вычыталі гэта ў нейкай кнізе. Да некаторых даходзілі чуткі аб тым, што, калі сям'я не забірае цела, яго проста выкідаюць у канаву ззаду турмы.

Частка асуджаных спавядалася ў сваіх злачынствах?
Даволі часта. Адна з працэдур, якую мы распрацавалі, заключалася ў тым, што а 10-й гадзіне я тлумачыў ім усю працэдуру. Я распавядаў, як іх прывяжуць, што будуць рабіць пры гэтым наглядчыкі, як будуць уведзены іголкі. Звычайна ў іх было шмат пытанняў. Паколькі пасля пяці гадзін да іх не дапускалі наведвальнікаў, я быў адзіным чалавекам, з якім яны маглі пагаварыць. Таму з дзесяці да паўночы яны па-сапраўднаму раскрываліся. Яны казалі практычна пра ўсё.

Ці адбываелася КАЛІ-НЕБУДЗЬ У пакоі для выкананьня смяротнага пакараньня НЕШТА ТАКОЕ, што сапраўды ВАС ўразіла?
Адзін хлопец захацеў спяваць. Гэта многіх здзівіла, асабліва наглядчыкаў і начальніка турмы. Ён рыхтаваўся да смерці, але яго вера была такая моцная, што яму хацелася толькі спяваць. Ён праспяваў 15 песен - спяваў амаль да самой поўначы.

ШТО вы асабіста адчувалі і як ставіліся да гэтых ЛЮДЗЕЙ?
Многія не могуць такога зразумець, але з некаторымі са зняволеных мы сталі сапраўднымі сябрамі - настолькі, наколькі можна стаць сябрамі за адзін дзень. Я ніколі не бачыў нікога з іх да таго моманту, як яны прыходзілі да нас у блок. І я ніколі не чытаў іх справы. Я пазнаваў, што яны здзейснілі, толькі калі яны самі мне пра гэта расказвалі.

ВАМ зараз цяжка аб гэтым гаварыць?
Так, цяжка, таму што я ўзгадаў зараз кожнага з іх. Большасць зняволеных задавала мне адно пытанне: «Як штат Тэхас можа забіваць людзей за тое, што тыя забіваюць людзей, і пры гэтым казаць, што забіваць людзей дрэнна?» Яны пастаянна пра гэта пыталіся, зноўку і зноўку, адзін за адным, і я думаю , што гэта правільнае пытанне.

ЯК змянілася працэдура прывядзення ў выкананне смяротнага пакарання смерцю за ТОЙ ЧАС, ШТО ВЫ служылі ў турме?
Калі мы пачыналі, мы не ведалі, што і як рабіць. Першыя некалькі разоў мы прывязвалі іх ўжо а 11-й гадзіне вечара, каб апоўначы яны сапраўды былі гатовыя. Адзін з іх, Джэй Дзі Отры, быў прывязаны адразу пасля адзінаццаці, і ён ляжаў там практычна да поўначы. Ён правёў амаль гадзіну прывязаным ў пакоі для выкананая смяротных прысудаў. Гэта было вельмі жорсткае пакаранне. Мне гэта не спадабалася, бо ўвесь гэты час мы правялі з ім там ўдваіх.

ЯКОЕ пакараньне, у якіх Вы прымалі ўдзел, было самым цяжкім?
Першае была вельмі цяжкім, таму што я ўпершыню бачыў, як памірае здаровы малады чалавек. Але, напэўна, самым цяжкім быў малады хлопчык, Карлас дэ Луна, у якога не было бацькі, і да канца дня ён усталяваў са мной бацькаўска-сыноўнія адносіны і стаў задаваць мне пытанні, якія звычайна сыны задаюць бацькам. Я сказаў, што першы ўкол ўсыпіць яго, і што, хутчэй за ўсё, гэта зойме ад сямі да дванаццаці секунд. Ён, як і ўсе яны, хацеў толькі, каб гэта адбылося як мага хутчэй. Я памятаю, што ў той раз медыкамент дзейнічаў даўжэй. Ён адкрыў вочы і паглядзеў на мяне, нібыта пытаючы: «Што адбываецца?» Гэта заняло больш часу, чым я яму абяцаў. Гэтыя вялікія карыя вочы - я да гэтага часу іх бачу, праз 15 гадоў.

КОЛЬКІ ЧАСУ Ў СЯРЭДНІМ ВАМ было патрабна, каб прыйсці ў сябе пасля кожнага пакараньня?
Не думаю, каб я адышоў хоць ад аднаго з іх. Але я заўжды павінен быў ізноў быць на працы наступным ранкам а восьмай гадзіне. Аднойчы ноччу ў нас пакаралі смерцю двух чалавек запар, аднаго за адным, і я не ведаю, ці змагу я калі-небудзь адыйсці ад гэтага.

ШУКАЛІ ЦІ СУПРАЦОЎНІКІ турмы магчымасцяў паразмаўляць з ВАМІ?
У нас бывалі групавыя гутаркі. Некаторыя наглядчыкі сыходзілі з працы, а некаторыя прасілі перавесці іх. У гэты працэс ўцягнута шмат людзей, якія пакутуюць з-за гэтага. Ахвяра не адна, іх значна больш. Не тое каб я не звяртаў увагі на тых, каго забівалі, але ахвяраў было нашмат больш - у тым ліку я, начальнік турмы, іншыя ўдзельнікі, і акрамя таго, члены сям'яў асуджаных. Чым даўжэй я служыў, тым выразней разумеў, што мы проста ствараем ўсё больш і больш ахвяраў.

ЯК ВЫ прайшлі шлях ад адсутнасці персанальнага стаўлення да смяротнага пакарання да ўсвядомленага супрацьстаяння ёй?
У мяне ёсць пачуццё, што Бог хацеў, каб я працягваў працаваць з гэтымі людзьмі. Калі б мае пачуцці праявіліся раней, чым я сышоў адтуль... немагчыма працаваць у турме, не быўшы на людзях яе прыхільнікам. Там было некалькі наглядчыкаў, якія сталі выступаць супраць смяротнага пакарання, і іх папрасілі сысці або перайсці ў іншае месца. Я адчуваў, што, пакуль я застаюся там, я павінен думаць толькі аб тым, каб зрабіць абсалютна ўсё, што ў маіх сілах, каб служыць таму чалавеку, які павінен памерці.

Якія былі вашы адчуванні, калі ВЫ ЎРЭШЦЕ змаглі выступіць супраць смяротнай кары?
Мая прэзбітэрыя (царкоўны кіруючы орган. - заўвага Esquire) заўсёды падтрымлівала маю службу, нягледзячы на тое, што царква выступае супраць смяротнага пакарання. У той дзень, калі я сышоў адтуль, я змог сказаць: «Я з вамі, хлопцы. Я супраць таго, і зараз я зраблю ўсё, што змагу». Акрамя таго, зараз мне стала нашмат прасцей з людзьмі, якія не прымалі смяротнага пакарання смерцю і былі пры гэтым маімі сябрамі і маёй сям'ёй, хоць яны ніколі і не гаварылі мне, што ім не падабаецца тое, што я раблю.

ШТО СЁНЬНЯ Больш за ўсё турбуе ВАС у смяротным пакараньні?
Яе бессэнсоўнасць. Гэта помста. Цяпер мы бачым, як дзякуючы аналізу ДНК людзей вызваляюць з «калідора смерці»: высвятляецца, што па меншай меры сто чалавек з тых, хто там знаходзіцца, невінаватыя.

Смяротнае пакаранне - гэта хвароба нашага грамадства, гэта жорсткае і дзіўнае пакаранне. Гаворачы ў тэрмінах юрыспрудэнцыі, мы здзяйсняем наўмыснае забойства.

ШТО ВЫ кажаце абаронцам смяротнага пакараньня?
Што такім чынам мы ствараем больш ахвяраў, чым вырашаем праблем. І мы адымаем то, што немагчыма вярнуць.

Улічваючы ўсё ТОЕ, ШТО ВАМ СЁНЬНЯ вядома, ці лічыце ВЫ, ШТО КАЛІ-НЕБУДЗЬ БЫЛІ ЧАСЫ, КАЛІ смяротнае пакаранне з'яўлялася мэтазгодным СПОСАБАМ вяршэння правасуддзя?
Я ня думаю, што калі-небудзь яна дапамагала грамадству або прыносіла яму палягчэнне. На маю думку і на думку асуджаных, жыццё ў турме без надзеі на вызваленне з'яўляецца нашмат больш цяжкім пакараннем. Аднойчы мяне выпадкова замкнулі ў камеры памерам 5 на 9. Паверце, гэта не вельмі весела. Большасць гэтых людзей жыццё ў турме страшыць больш, чым магчымасць смяротнага пакарання.